Tình yêu quê hương đất nước của Hoàng Cầm, Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi


Đề bài: Chứng minh tình yêu quê hương đất nước của các tác giả trong ba bài thơ Bên kia sông Đuống (Hoàng Cầm), Việt Bắc (Tố Hữu) và Đất nước (Nguyễn Đình Thi).

Văn hào Êrenbua có nói: “Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tâm thường nhãt, yêu cái cây trỗng ở trước nhà, yêu cái phố nhỏ đỗ ra bờ sông, yêu vị thơm chua chát của trái lê mùa thu, hay mùa cỏ thảo nguyên có hơi rượu mạnh. Chiến tranh khiến cho mỗi công dân Xô Viết nhận ra vẻ thanh tú của chốn quê hương. Người vùng Bắc nghĩ đến những cánh rừng bên dòng sông Vina hay miền Xucônô thân cây mọc là là mặt nước, nghĩ đến những đêm tháng sáu sáng hồng và tiếng cô nàng gọi đùa người yêu. Người xứ Ưcơren nhớ bóng thuỳ dương tư lự bên đường..

Cuộc kháng chiến chống Pháp thần thánh của dân tộc ta cũng đã khiến cho mỗi người Việt Nam càng thêm yêu thêm quý quê hương đất nước mình. Những công dân nhạy cảm nhất đã phản ánh tình yêu quê hương đất nước của nhân dân ta trong những bài thơ. Tiêu biểu cho những bài thơ đó là Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm, Đất nước của Nguyễn Đình Thi và Việt Bắc của Tố Hữu.

Nhà thơ Hoàng cầm đi kháng chiến chống Pháp giữa núi rừng Việt Bắc, nhà thơ nhớ về quê hương Kinh Bắc bên kia sông Đuống đang còn trong bóng tối của giặc Pháp xâm lược:

Sông Đuống trôi đi 

Một dòng lấp lánh

Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kì

Xanh xanh bãi mía bờ dâu

Ngô khoai biêng biếc

Đứng bên này sông sao nhớ tiếc

Sao xót xa như rụng bàn tay.

Nỗi nhớ thật tha thiết! Hình ảnh quê hương hiện lên trong thơ thật đẹp! Những cảm nhận riêng của thi sĩ gây ấn tượng sâu đậm cho người dọc. Cái dáng “nghiêng nghiêng” của dòng sông Đuống là của Hoàng Cầm. Nỗi “nhớ tiếc”, “xót xa” trở thành nỗi đau của thân xác (rụng bàn tay) cảm động xiết bao! Bằng những cảm giác tinh tế, hình ảnh của quê hương trù phú, có truyền thống văn hóa hiện lên sinh động:

Bên kia sông Đuống 

Quê hương ta lúa nếp tham nồng 

Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong 

Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp.

Nhưng rồi giặc Pháp tàn bạo đã chà đạp lên quê hương thân yêu của nhà thơ:

Quê hương ta từ ngày khủng khiếp 

Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn.

Những giá trị văn hóa cổ truyền bị phá hoại. Còn đâu cuộc sống yên vui, còn dâu những cô nàng “môi cắn chỉ quết trầu”, còn đâu những cô hàng xén rằng đen “cười như mùa thu tỏa nắng”, thật đau xót khi:

Mẹ con đàn lợn âm dương 

Chia lìa đôi ngả

Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã 

Bây giờ tan tác về đâu?

Đúng như Êrenbua nói: “Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất..”. Một dòng sông Đuống lấp lánh, những bức tranh làng Hồ, những thiếu nữ quan họ… đã nói lên tình yêu quê hương tha thiết của thi sĩ và gợi đến tình yêu quê hương sâu thẳm của mỗi tâm hổn Việt Nam.

Nguyễn Đình Thi lại cảm hứng về đất nước có tính chất tổng hợp. Tất nhiên đất nước rồi cũng được gợi lên bằng những hình ảnh, chi tiết cụ thể. Trường hợp này giống Trần Mai Ninh viết Tỉnh sông núi khởi đầu bằng “Trăng nghiêng trên sông Trà Khúc…”. Nguyễn Đình Thi gợi lên hình ảnh của đất nước bằng niềm vui trước mùa thu kháng chiến với những sắc màu, âm thanh rộn rã:

Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi

Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha.

Giữa thời điểm nghiêm trọng của lịch sử, nhà thơ khẳng định tinh thần độc lập tự chủ của dân tộc, và bộc lộ niềm tự hào về đất nước:

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chủng ta

Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa.

Nếu Hoàng Cầm nồng nàn với những kỉ niệm thì Nguyễn Đình Thi suy tư và triết lí về đất nước, về không gian, về thời gian. Hoàng Cầm gợi lên hình ảnh con người của quê hương còn Nguyễn Đình Thi gợi lên con người của lịch sử, cụ thể và khái quát, trừu tượng đều có sức mạnh:

Nước chúng ta,

Nước những người chưa bao giờ khuất 

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất 

Những buổi ngày xưa vọng nói về.

Đoạn kết bài thơ “Đất nước” là cảm hứng anh hùng ca. Tác giả ngợi ca sức mạnh bão táp của một dân tộc vùng lên giành tự do độc lập. Chiến thắng Điện Biên Phủ như là một biểu tượng sức mạnh của dân tộc anh hùng và cùng là biểu tượng cho sức mạnh của tình yêu Tổ quốc:

Súng nổ rung trời giận dữ

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam, từ máu lửa 

Rũ bùn đứng dậy sáng lòa.

Bài thơ “Việt Bắc “của Tố Hữu là bản anh hùng ca kháng chiến. Trong bản đại hợp xướng ấy có một dòng trữ tình ngọt ngào, thắm thiết diễn tả tình yêu quê hương đất nước sâu sắc và mới mẻ. Đó là tình yêu “quê huơng cách mạng dựng nên cộng hoà”:

Mình về mình có nhớ ta 

Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng.

Mình về mình có nhớ không 

Nhìn cây nhở núi, nhìn sông nhớ nguồn?.

Lời Việt Bắc gợi đến tình nghĩa sâu sắc từ những ngày gian khổ, chia ngọt sẻ bùi:

Mình về, có nhớ chiến khu 

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng cai?

Mình về, rừng núi nhớ ai 

Trám bùi để rụng, măng mai để già.

Mình đi, có nhớ những nhà 

Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son.

Đáp lại lời Việt Bắc, người cán bộ kháng chiến cũng gợi lại những ân tình:

“Nhớ gì như nhớ người yêu 

Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương”.

Người về nhớ cảnh và người Việt Bắc, nhớ lại những kỉ niệm của những ngày kháng chiến gian nan “bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng”. Và hình ảnh sâu đậm nhất đối với người cán bộ cách mạng là hình ảnh người mẹ Việt Bắc:

Nhớ người mẹ nắng cháy lưng 

Địu con lên rẫy, bẻ từng bắp ngô.

Thiên nhiên Việt Bắc bốn mùa xanh tươi rực rỡ cũng được người về gợi lên đầy sức quyến rũ:

Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi 

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng.

Ngày xuẩn mơ nở trắng rừng 

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang.

Ve kêu rừng phách đổ vàng 

Nhớ cô em gái hái măng một mình 

Rừng thu trăng rọi hòa bình 

Nhớ ai tiếng hát ân tỉnh thuỷ chung.

Từ âm điệu trữ tình ngọt ngào thắm thiết, nhiều đoạn vang lên âm hưởng anh hùng ca. Tác giả tự hào về những chiến thắng oai hùng của dân tộc như Phủ Thông, Đèo Giàng, Sông Lô, Tây Bắc, Điện Biên Phủ. Ngợi ca những chiến thắng vẻ vang của dân tộc cũng chính là nhà thơ thể hiện ở đỉnh cao tinh thần yêu quê hương đất nước:

Những đường Việt Bắc của ta 

Đêm đêm rầm rập như là đất nung 

Quân đi điệp điệp trùng trùng 

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan.

Dân công đỏ đuốc từng đoàn 

Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay.

Nghìn đêm thăm thẳm sương dày 

Đèn pha bật sáng như ngày mai lên. 

Mượn màu sắc của tình yêu, bằng hình thức hát đối đáp dân tộc, nhà thơ Tố Hữu đâ diễn tả sâu sắc và phong phú tình yêu quê hương đất nước và niềm tự hào về đất nước trong cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ vĩ đại.

Cuộc kháng chiến chống Pháp đã khiến cho mỗi người Việt Nam thêm yêu thương gắn bó với quê hương đất nước thân yêu của mình. Các nhà thơ đã khéo léo trưng bày những của quý cất giấu kín đáo trong rương trong hòm đó của nhân dân. Mỗi bài mỗi vẻ, ba bài thơ: “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm, “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi, “Việt Bắc” của Tố Hữu đã diễn tả sâu sắc tình yêu quê hương đất nước của nhân dân ta. Cùng ca ngợi một dòng tình cảm lớn và cao quý của dân tộc nhưng mỗi bài thơ có nét riêng độc đáo. Bài thơ “Bên kia sông Đuống” diễn tả tình yêu cụ thể về một miền quê trù phú và một mảnh đất văn hóa lâu đời. Bài thơ “Đất nước” diễn tả khái quát và triết lí về tình yêu đất nước. Bài thơ “Việt Bắc” diễn tả tình cảm mới mẻ, tình yêu quê hương cách mạng. “Dòng suối đổ vào sông, con sông Volga đi ra bể. Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yèu miền quê trở nên tình yêu Tổ quốc” (Êrenbua). Mỗi bài thơ của Hoàng Cầm, cua Nguyễn Đình Thi, của Tố Hữu như những dòng suối trong trẻo mát lành đã đổ vào dòng sông của tình yêu quê hương và góp phần làm nên biền lớn của tình yêu Tổ quốc. 

Thu Huyền
Loading...

Từ khóa tìm kiếm

  • Dòng sông von ga Lòng yêu nước
  • Tình cảm của Tố Hữu đối với quê hương Việt Bắc
  • tình yêu quê huong dat nuoc qua bai dat nuoc cua nguyen dinh thi
  • tinh yeu que huong dat nuoc trong dat nguoc va viet bac

LIKE HOẶC +1 ĐỂ ỦNG HỘ TÁC GIẢ

LIKE FANPAGE ĐỂ THEO DÕI