Những bài văn hay

Cảm nhận vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên giao mùa trong bài thơ “Sang thu”

Cảm nhận vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên giao mùa trong bài thơ “Sang thu”

Hướng dẫn

Cảm nhận vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên giao mùa trong bài thơ “Sang thu”

  • Mở bài:

Không phải thu mà là Sang thu, thi nhân muôn đời yêu mến mùa thu, cũng không hiếm trường hợp say sưa trước những thay đổi của tạo vật khi đất trời giao chuyển. Đọc Sang thu của Hữu Thỉnh, thêm một lần nữa ta thưởng thức vẻ đẹp của sự cảm nhận tinh thế, những rung động của một tâm hồn nhạy cảm nghệ sĩ lúc thu sang.

  • Thân bài:

Sang thu là một bài thơ hay của Hữu Thỉnh sáng tác năm 1977. Ngay từ khi mới ra đời nó đã được mọi người đón nhận và yêu mến Sang thu: thời khắc giao mùa giữa hạ và thu.Thời khắc dễ rung động hồn thơ nhưng cũng thật khó viết cho hay.Hữu Thỉnh là nhà thơ đã vượt qua được thử thách ấy.Bằng đôi mắt tinh tường và tâm hồn nhạy cảm, chỉ với ba khổ thơ, mười hai câu thơ năm chữ, tác giả đã vẽ được bức tranh thu đúng, đẹp, có tình lại có chiều sâu suy nghĩ.

Bài thơ mở đầu bằng một phát hiện bất ngờ, một phát hiện dường như không hề được chuẩn bị trước. Nó đến khá đột ngột và đã được nhà thơ cảm nhận bằng tất cả các giác quan:

Bổng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngỏ

Hình như thu đã về

Sự độc đáo bắt đầu từ hương thu. Với thi sĩ Xuân Diệu thì tín hiệu đầu thu là “ sắc mơ phai” của lá được “dệt” nên giữa muôn ngàn cây:

Đây mùa thu tới, mùa thu tới

Với sắc mơ phai dệt lá vàng

Tới Nguyễn Đình Thi hương vị quê hương trong mùa thu là hương cốm mới:

Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới.

Còn với Hữu Thỉnh, cái tín hiệu báo mùa thu đang tới, mùa thu chớm về là hương ổi chín thơm lựng nơi vườn quê. Cái hương thơm nồng nàn ấy, thân thuộc ấy đang phả vào trong giáo se “Ngọn gió thu lạnh khô khan se sắt”. Phả nghĩa là bốc mạnh và tỏa ra thành từng luồng. Từ phả thật có hồn. Nó gợi ra hương thơm như sánh lại, nó đem đến cho người đọc những liên tưởng về màu vàng khươm, về hương thơm lựng, thơm ngát tỏa ra từ những trái ổi chín nơi vườn quê trong những ngày cuối hạ đầu thu.Hương ổi tỏa ra nồng nàn như phả vào cảnh vật được gió thu mang đi làm ngây ngất hồn người.

Có thể nói hương ổi là một tứ thơ mới đậm đà màu sắc dân dã, là một tín hiệu độc đáo thể hiện bút pháp nghệ thuật của Hữu Thỉnh. Chữ “bổng” trong câu thơ diễn tả sự ngạc nhiên, niềm vui bất ngờ chợt đến, mới cảm nhận được, mới phát hiện ra.

Sau “hương ổi” và “gió se”, nhà thơ nói đến “sương thu”.Cũng không phải là “Sương thu lạnh….Khói thu xây thành” trong Cảm thu-Tiển thu của Tản Đà ; Củng chẳng phải là giọt sương lạnh và tiếng thu buồn trong những ngày xa xưa “Cành cây sương đượm, tiếng trùng mưa phun” (Chinh phụ ngâm) mà là một sương thu chứa đầy tâm trạng:

Xem thêm:  Đề thi thử số 39 Vợ chồng A Phủ : Phân tích nhân vật Mỵ qua hai lần miêu tả

Sương chùng chình qua ngỏ

Hình như thu đã về

Sương thu đã được nhân hóa, diễn tả rất thơ bước đi chầm chậm của mùa thu đã về. Sương ngập ngừng vấn vương chờ đợi…. Một chút gì bâng khuâng. Nhìn thấy sương trắng nhạt phủ mờ ngỏ trúc “Lưng dậu phất phơ màu khói nhạt” nhà thơ cảm thấy như “thu đã về”. Hai chử hình như là phỏng đoán nữa tin nữa ngờ một nét thu mơ hồ vùa chợt phát hiện và cảm nhận. Nhà thơ cảm nhận bước đi của mùa thu trong khoảnh khoắc chớm thu không chỉ băng khứu giác ( nhận ra hương ổi), không chỉ bằng xúc giác ( gió se) bằng thị giác (Sương chùng chình qua ngỏ) mà còn bằng tất cả sự rung động của tâm hồn, linh hồn. Bâng khuâng, rạo rực,rung động và xôn xao. Không gian nghệ thuật, thời gian nghệ thuật và tâm trạng nghệ thuật đồng hiện khá tinh tế đầy chất thơ.

Không gian nghệ thuật của bức tranh sang thu được mở rộng ở chiều cao, độ rộng của bầu trời với cánh chim bay và đám mây trôi, ở chiều dài của dòng sông qua khổ thơ thứ hai tiếp theo:

Sông được lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nữa mình sang thu.

Bức tranh thu từ những gì vô hình (hương ổi) từ mờ ảo(sương chùng chình) từ nhỏ hẹp(ngõ) chuyển sang những nét hữu hình cụ thể (sông,chim, mây) với một không gian vừa dài vừa rộng vừa cao vời, người đọc thích thú với cấu trúc đối tự nhiên, chặt chẽ và tuyệt đẹp như trong thơ cổ điển.

Sông được lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã

Dòng sông không cuồn cuộn dữ dội và gấp gáp như trong những ngày mưa lũ mùa hạ.Sông êm ả dềnh dàng, sông đang lắng lại, đang trầm xuống trong lững lờ như đang ngẫm nghĩ, suy tư “Trắng xóa tràng giang phẳng lặng tờ” (Tức cảnh chiều thu-Bà Huyện Thanh Quan). Tương phản với sông, chim lại bắt đầu vội vã. Đó là những đàn cu ngói, những đàn sâm cầm, những đàn chim đổi mùa từ phương bắc xa xôi bay về phương nam. Hơi thu lạnh làm cho chúng phải khẩn trương chuẩn bị cho chuyến bay tránh rét. Từ “vội vã” đối rất đẹp với sự “dềnh dàng”. Từ “bắt đầu” củng rất độc đáo ở đây.Bắt đầu vội vã thôi chứ chưa phải là đang vội vã.Phải tinh tế lắm mới nhận ra sự “bắt đầu” này trong những cánh chim bay. cũng như Huy Cận phải tinh tế lắm mới nhận thấy”trọng lượng” trong bóng chiều rơi xuống cánh chim làm nó chao nghiêng: “Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa”

Trong số đàn chim bay vội vã ấy phải chăng có những đàn ngỗng trời mà nhà thơ Nguyễn Khuyến đã nói đến trong Thu Vịnh: “Một tiếng trên không ngỗng nước nào”.

Dòng sông, cánh chim, đám mây mùa thu đều được nhân hóa. Bức tranh thu trở nên hữu tình, chứa chan thi vị.

Đặc sắc nhất, độc đáo nhất trong khổ thơ là hình ảnh đám mây lãng đãng, thể hiện nét riêng thời điểm giao mùa từ hạ sang thu:

Xem thêm:  Đề thi thử tốt nghiệp Vẻ đẹp của người đàn bà hàng chài trong Chiếc thuyền ngoài xa

Có đám mây mùa hạ

Vắt nữa mình sanh thu

Hữu Thỉnh không dùng những từ ngữ như lang thang, lơ lững, bồng bềnh, nhẹ trôi mà lại dùng chữ “vắt”. Chữ vắt rất thần tình gợi tả mây mỏng, làn mây nhẹ trôi, mây như dãi lụa treo lơ lững giữa bầu trời. Mây như kéo dài ra, vắt lên đặt ngang trên bầu trời, buông thỏng xuống, một nữa đang còn là mùa hạ, nữa đã nghiêng về mùa thu. Hình ảnh mây là thực nhưng cái ranh giới mùa là hư. Nó chỉ là sản phấm của trí tượng lạ lùng của nhà thơ. Bầu trời nữa thu. Đám mây mùa hạ dang nhuốm sắc thu. Đến một lúc nào đó nó bổng ngỡ ngàng thấy đang bồng bềnh trong bầu trời thu trọn vẹn trở thành “Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt”như mây thu trong thơ Nguyễn Khuyến.Câu thơ tả đám mây mùa thu của Hữu Thỉnh khá hay và độc đáo, cách chọn từ và dùng từ rất sáng tạo. Có thể nói đó là câu thơ có hình ảnh đẹp nhất, đắc sắc nhất thể hiện nét riêng của thời điểm giao mùa từ hạ sang thu.

Nếu hai khổ thơ đầu rất đẹp về mặt tạo hình, rất tinh trong cảm nhận thì khổ thơ thứ ba đem đến cho bài thơ một vẽ đẹp mới, làm trọn vẹn thêm cái ý “sang thu” của hồn người chưa thật rỏ ở hai khổ thơ trên. Trong khổ thơ này, mùa thu được khẳng định bằng đoán nhận, bằng kinh nghiệm, bằng sự suy ngẫm chứ không phải cảm nhận trực tiếp như hai khổ thơ trước. Mùa thu không được quan sát từ gần ra xa, từ thấp lên cao mà thu đang từ từ thu vào trong tâm tưởng, đang lắng lại trong cảm xúc:

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi.

Vẫn là nắng, mưa, sấm, chớp, bão giông như mùa hạ nhưng mức độ đã khác. Nắng nhạt dần chứ không còn chói chang dữ dội gay gắt. Đã bớt đi những trận mưa rào, mưa giông, ầm ầm ào ạt và hàng cây không còn bị bất ngờ, giật mình vì tiếng sấm đùng đoàng vang rền nữa. Những hiện tượng của thiên nhiên trong thời điểm giao mùa, mùa hạ-mùa thu được Hữu Thỉnh cảm nhận một cách tinh tế. Các từ ngữ “Vẫn còn”, “đã vơi dần” “cũng bớt bất ngờ” gợi tả rất hay thời lượng và sự hiện hữu của sự vật của thiên nhiên buổi đầu thu.

Tình thu, ý thu động lại ở hai câu thơ cuối:

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi

Sấm và hàng cây đứng tuổi là những ẩn dụ tạo nên tính hàm nghĩa của bài thơ.Nắng, mưa, sấm không chỉ là những biến động của thiên nhiên mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho những thử thách khó khăn trong cuộc sống. “Hàng cây đứng tuổi” là một ẩn dụ nói về lớp người đã từng trãi được tôi luyện trong nhiều gian khổ khó khăn.

Xem thêm:  Con người nhất là giới trẻ hiện nay đang có nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức

Từ hình ảnh thực của thiên nhiên, hình ảnh thơ còn gợi lên một ý nghĩa sâu xa hơn: Con người đã đứng tuổi, đã từng trãi thì cũng ít bị chấn động bởi những biến cố bất thường của cuộc đời. Hai câu thơ không chỉ còn tả cảnh sang thu mà đã chất chứa suy nghiệm về cuộc sống về con người.

Mùa thu quê hương thời nào cũng mộng cũng đẹp, nhất là mùa thu cách mạng, mùa thu thanh bình. Sang thu là một bức tranh thu hữu tình thơ mộng, tả ít mà gợi nhiều.Từ ngữ tinh xác, chọn lọc, hình ảnh đẹp và gợi cảm. Mỗi câu thơ như một nét vẽ tinh vi sống động và nên thơ mở ra một không gian nghệ thuật buổi đầu thu với bao cảm mến nồng hậu. Ta cảm thấy mùa thu đang nhẹ bước cùng cảnh vật đem đến nhiều mang mác bâng khuâng và rạo rực lòng người.

  • Kết bài:

“Sang thu” là một khúc giao mùa nhẹ nhàng, thơ mộng, bâng khuâng mà cũng thầm thì triết lí. Chỉ với ba khổ thơ ngắn nhưng bài thơ đã để lại cho người đọc biết bao suy ngẫm và rung động. Đọc “Sang thu”, ta cảm nhận được từ cuối hạ sang thu, đất trời có những biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt, sự biến chuyển này đã được nhà thơ gợi lên bằng cảm nhận tinh tế, qua những hình ảnh giàu sức biểu cảm. Với Sang thu, Hữu Thỉnh đã góp một tiếng thơ đằm thắm, thiết tha về mùa thu quê hương, mùa thu Việt Nam gieo vào lòng bao độc giả trẻ tình quê hương xứ sở.

  • Cảm nhận ý nghĩa khổ thơ 1 bài thơ “Sang thu”
  • Cảm nhận ý nghĩa 2 khổ cuối bài thơ “Sang thu”
  • Luyện Thi tốt nghiệp 12

    Phân tích 14 câu thơ đầu bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

  • Lí Luận Văn Học

    110 nhận định hay về thơ ca cần nhớ để trích dẫn vào bài làm văn

  • Luyện Thi Tuyển Sinh 10

    Nghị luận: “Phải chăng chỉ có những điều ngọt ngào mới làm nên yêu thương?”

  • Đóng vai kể chuyện lớp 9

    Đóng vai vua Quang Trung kể lại cuộc hành binh thần tốc ra Bắc và đại phá quân Thanh của nghĩa quân Tây Sơn

  • Nghị luận văn học 9

    Từ lời phủ dụ binh lính của vua Quang Trung – Nguyễn Huệ, hãy suy nghĩ về truyền thống yêu nước của dân tộc ta từ xưa đến nay

  • Lớn lên cùng sách

    Bài thi mẫu: “Lớn lên cùng sách”

  • Nghị luận văn học 9

    Cảm nhận vẻ đẹp Thúy Vân qua 4 câu thơ: “Vân xem trang trọng khác vời…”

  • Nghị luận văn học 9

    Phân tích nhân vật Vũ Nương trong tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ

  • Luyện Thi tốt nghiệp 12

    Suy nghĩ về ý nghĩa câu chuyện “Bóng nắng và bóng râm”

  • Luyện Thi tốt nghiệp 12

    Cảm nhận 14 câu thơ đầu bài thơ “Tây Tiến” của Quang Dũng

  1. Gợi ý làm bài nghị luận: Cảm nhận bài thơ "Sang thu" của Hữu Thỉnh – Thế Kỉ
  2. Phân tích bài thơ "Sang thu" của Hữu Thỉnh – Thế Kỉ

Theo Taplamvan.edu.vn

Post Comment