Phân tích bài thơ Lưu Biệt Khi Xuất Dương của tác giả Phan Bội Châu rất hay

Phân tích bài thơ Lưu Biệt Khi Xuất Dương của tác giả Phan Bội Châu

Bài làm

Phan Bội Châu không chỉ là một chí sĩ yêu nước mà ông còn được biết đến là một người có tài năng thơ cơ. Sáng tác của Phan Bội Châu tuy không nhiều nhưng những tác phẩm ông để lại cho đời thực sự là những áng thơ ca, văn chương có giá trị. Và “Lưu biệt khi xuất dương” là một sáng tác đặc sắc của ông. Hoàn cảnh sáng tác bài thơ chính là lúc ông sáng tác trước lúc lên đường sang Nhật. Bài thơ chính là sản phẩm tinh thần của một nhà nho tiến bộ. Với bài thơ này cũng đã thể hiện được một lí tưởng sống cao đẹp, đồng thời còn chính là một bài học về đạo làm người – một bài ca hùng tráng về chí làm trai của nhân vật trữ tình mang được một vẻ đẹp lãng mạn và hào hùng của thời đại.

Tác giả Phan Bội Châu mở đầu bài thơ thật ấn tượng, đó không phải là những lời chia tay hay cũng không phải là những lời nhớ thương bịn rịn của người đi kẻ ở lại. Mà bài thơ cũng chính là các câu thơ mang được lý tưởng hoài bão như đnag sục sôi ý chí làm vũ trụ và muốn xoay chuyển càn khôn. Qủa thực đây chính là một quan niệm mới mẻ mang tính thời đại.

Làm trai phải lạ ở trên đời

Há để càn khôn tự chuyển dời

Người đọc có thể cảm nhận thấy được chỉ với hai câu thơ là một lí tưởng đẹp của con người. Hình ảnh con người phải làm chủ bước đi của lịch sử, phải chủ động trước hoàn cảnh thì mới có thể hiên ngang, làm chủ. Quan niệm “Làm trai" là khẳng định chí khí của thanh niên, đó chính là việc sống là phải “lạ”, tất cả dường như cũng đã làm nên sự nghiệp lớn để lại tiếng thơm muôn đời, đồng thời cũng đã đem lại cho đất nước cuộc sống ấm no. Tác giả như muốn nói con người không thể sống tầm thường ích kỉ, đơn thuần hay chỉ cảm thụ cuộc sống riêng mình. Người đọc có thể thấy được trước Phan Bội Châu đã có bao nhiêu con người ưu tú nói về chí làm trai với một sự hăm hở, một lòng nhiệt thành cháy bỏng như:

Xem thêm:  Qua bài thơ “Vội vàng” (Xuân Diệu), làm sáng tỏ nhận định: “Tiêu chuẩn vĩnh cửu của thơ ca là cảm xúc”

Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thỉnh nhân gian thuyết Vũ hầu (Phạm Ngũ Lão )

Nhưng với hai câu thơ của cụ Phan Bội Châu nó vừa như một câu hỏi tu từ khẳng định chí làm trai giữa trời đất đồng thời cũng chính là một lời đối thoại rằng không lẽ đấng nam nhi lại để mạc cho trời đất tự chuyển dời, cứ tới đâu thì tới và vậy thì chúng ta lại kẻ đứng ngoài hay sai? Với với hai câu đề thôi mà Phan Bội Châu cũng đã mang đến cho người đọc một lối sống vô cùng cao đẹp và tiến bộ. Ở đó có một sự bản lĩnh luôn luôn sẵn sàng có thể thách thức càng khôn, đồng thời còn mang vẻ đẹp của sự phí phách, sự hào hùng của nghười chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu. Tất cả những phí phách đó còn thật mạnh mẽ trong hai câu thơ tiếp theo đó chính là câu:

Trong khoảng trăm năm cần có tớ

Sau này muôn thuở há không ai?

Người đọc sẽ nhận thấy được ở đây hình ảnh nhân vật trữ tình ý thức dược trách nhiệm của mình trước đồng loại, đứng trước đất trời bao la . Trong khoảng trăm năm này cần có một người sẵn lòng phục vụ cách mạng, cần có người phục vụ những lí tưởng cao đẹp mang lại yên bình cho đồng loại. Với cách nói ẩn dụ “Trăm năm” như muốn nói một đời người và đây cũng chính là một cuộc sống mà “tớ” có trách nhiệm gánh vác. Qủa thực đây được xem là một cái tôi của tác giả mang đầy trách nhiệm và chính ”tớ” đang hiện diện hôm nay phải làm được một điều gì đó có ý nghĩa cho đời. Chính“tớ” thấy việc không thể không làm đồng thời cũng không thể ỷ lại cho ai. Và người đọc có thể nhận thấy được chính cái tôi về trách nhiệm ấy lại cho ta thấy được lịch sử đó chính là một dòng chảy liên tục. Ở đó thì sẽ có sự chung tay góp sức của nhiều thế hệ. Nếu như không làm thì muôn thuở cũng sẽ không có ai cả. Với câu thơ này thì tác giả như lại muốn đặt ra cho chính mình cho cả những thế hệ thanh niên yêu nước của dân tộc. Thông qua đó tác giả như gửi gắm, như đặt niềm tin vào một thế hệ mai sau của đất nước có thể làm nên chuyện lạ. Chắc chắn rằng thế hệ mai sau cũng sẽ làm non sông này trở nên tươi đẹp hơn. Bài thơ mang ý nghĩa thúc giục những chí sĩ yêu nước lên đường.

Xem thêm:  Em hãy nêu cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước của nữ sĩ Hồ Xuân Hương rất hay

phan tich bai tho luu biet khi xuat duong cua tac gia phan boi chau rat hay - Phân tích bài thơ Lưu Biệt Khi Xuất Dương của tác giả Phan Bội Châu rất hay

Phân tích bài thơ Lưu Biệt Khi Xuất Dương

Thế rồi cũng chính với cái chết vinh quang hay cuộc sống tủi nhục lại được nhân vật trữ tình thể hiện trong hai câu tiếp theo được thể hiện như sau:

Non sông đã chết sống thêm nhục

Hiền thánh còn đâu học cũng hoài

Người đọc có thể nhận thấy được với câu thơ mang nỗi đau đớn, mang lại một sự xót xa của tác giả. Bởi lúc này đây khi dân tộc đã mất tự do, mất chủ quyền đất nước bị xâm hại, thì có lẽ việc đầu tiên, cần thiết nhất không phải học văn chương cử tử nữa. Chúng ta phải có một cách nhìn nhận đúng đắn về câu thơ, câu thơ không có ý chê bai hay bài có ý xích chuyện học đạo thánh hiền mà chỉ có ý khuyên con người ta phải sống với thời cuộc như nào. Trong bối cảnh đất nước gặp nguy rơi vào cảnh nước mất thì nhà tan, dân chúng lầm than và chịu đói khổ,… Thì lúc đó trách nhiệm của mỗi người đối với đất nước phải được nâng cao. Phan Bội Châu cũng đã sử dụng được cái tình của mình như gắn với sự sống chết công danh của chính bản thân, gắn với sự vinh nhục của đất nước nữa.

Muốn vượt bể Đông theo cánh gió

Muôn trùng sóng bạc tiễn ra khơi

Người đọc có thể cảm nhận ngay được chính với việc “lạ” của nhân vật trữ tình thể hiện ở đây chính là đang nung nấu sắp khởi hành. Với một tư thế hăm hở, nhiệt thành và mang long quyết tâm về cuộc xuất dương cứu nước. Tác giả Phan Bội Châu như đã thoát ra khỏi tủi thẹn, đồng thời cũng vô cùng day dứt của hai câu thơ trước để sang hai câu thở cuối, rồi ngay cả lên chiếc thuyền sắp ra khơi. Người đọc có thể thấy được hình ảnh những “cánh gió” “sóng bạc”mang vẻ đẹp lãng mạn về những sóng gió, tất cả như cứ băng băng đi lên phía trước. Hình ảnh thơ được khắc họa với giọng điệu thơ vô cùng hào hùng và bay bổng để cho thấy được tâm thế của nhân vật trữ tình như muốn lao ngay vào một con đường hoạt động mới. Hình ảnh thơ như muốn bay lên quẫy sóng đại dương, như muốn ay lên cùng những đợt sóng trào sôi dường như cứ thoáng hiện trong tâm trí ông. Tác giả không chỉ xem đó là những cách trở mà tất cả những vật cản trên con đường sự nghiệp cách mạng của mình ông lại xem như là bạn đường, là kẻ đối đầu để mình đua sức đua tài. Với khí thế thật hùng dũng và cũng đầy quyết tâm lại còn tràn trề sức sống thì kết thức bài thơ chính là một sự hào hùng mà không kém phần lãng mạn.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

Với hình ảnh kết thúc bài thơ hào hùng, lãng mạn tất cả dường như cũng đã thể hiện được tư thế ra đi đầy khí phách của con người trong thời đại mới. Thực sự chính người ra đi đã gửi gắm bao nhiêu hi vọng vào chính con đường mình đã chọn. Bài thơ “Lưu biệt khi xuất dương” chính là cuộc chia tay từ biệt nhưng cũng là tiếng hô gọi. Không chỉ vậy đó cũng lại là bàn tay vẫy gọi những lý tưởng cách mạng mới những con người yêu nước của biết bao nhiêu thế hệ thanh niên tràn đây nhựa sống . Ông như gợi liên tưởng, mang niềm tin ở nơi phía xa xa kia là cánh cửa cuộc sống ấm no hạnh phúc của muôn dân – một mong muốn, một nguyện ước thật cao cả của một người chí sĩ yêu nước hết lòng lo cho dân, cho nước.

Thông qua bài thơ người đọc như có thể cảm nhận thấy được nhân vật trữ tình trong bài thơ chính là một hình tượng đẹp về một nhà nho tiến bộ đầu thế kỉ XX. Ở con người đó với lí tưởng cứu nước, khát vọng sống họ cũng luôn luôn chiến đấu vì dân tộc của mình. Chính với lòng tin và ước mơ về một tương lai tươi sáng nhất trong tương lai về một dân tộc ấm no và hạnh phúc. Độc giả có thể nhận thấy được những hình ảnh kì vĩ về vũ trụ bao la lúc này đây dường càng làm rõ vẻ đẹp lãng mạn hào hùng của người lên đường – một người chí sĩ yêu nước nồng nàn Phan Bội Châu.

Minh Vũ